Zabiegi chirurgii stomatologicznej – zakres, przebieg i najważniejsze informacje

Chirurgia stomatologiczna obejmuje zabiegi w obrębie zębów, kości szczęk i tkanek miękkich jamy ustnej. Najczęściej dotyczą one usuwania zębów (również zatrzymanych), leczenia zmian zapalnych oraz przygotowania do leczenia protetycznego i implantologicznego. Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje: zakres, przebieg krok po kroku, rodzaje znieczulenia, zalecenia przed i po zabiegach oraz sytuacje, w których warto rozważyć konsultację chirurgiczną.

Przeczytaj również: Praktyczne aspekty stosowania materiałów flowable w endodoncji

Zakres zabiegów chirurgii stomatologicznej

Ekstrakcja zębów – usuwanie zębów stałych i mlecznych, w tym zębów zatrzymanych w kości. Wskazania obejmują m.in. rozległe zniszczenie korony, nieodwracalne stany zapalne, złamania korzeni czy brak możliwości skutecznego leczenia zachowawczego.

Przeczytaj również: Jak działają apteki i co warto wiedzieć przed zakupem leków bez recepty

Usuwanie zębów mądrości (ósemek) – często wymaga technik chirurgicznych, zwłaszcza przy zatrzymaniu zęba w kości lub nieprawidłowym położeniu. Celem jest zniesienie dolegliwości bólowych, zapobieganie nawracającym stanom zapalnym i urazom sąsiednich tkanek.

Podcinanie wędzidełka – korekta wędzidełka wargi lub języka (frenulotomia/frenulektomia) w przypadku problemów z higieną, wymową, pozycją zębów czy utrzymaniem uzupełnień protetycznych. Zabieg skraca czas gojenia urazów i ułatwia funkcję.

Resekcja wierzchołka korzenia – chirurgiczne usunięcie zakażonego fragmentu korzenia i zmian okołowierzchołkowych, zwykle po uprzednim leczeniu kanałowym. Stosuje się, gdy dostęp przez kanał korzeniowy jest ograniczony lub nawracają infekcje.

Leczenie chorób przyzębia i ropni – nacięcie i drenaż ropnia, usunięcie zmienionych tkanek, zabiegi płatowe przy periodontopatiach. Celem jest opanowanie stanu zapalnego i odtworzenie warunków do gojenia.

Sterowana regeneracja kości (GBR/GTR) – odbudowa ubytków kostnych z zastosowaniem materiałów kościozastępczych i membran. Jest kluczowa, gdy brakuje odpowiedniej objętości kości pod planowane implanty lub ubytek utrudnia stabilizację uzupełnień protetycznych.

Podniesienie dna zatoki szczękowej (sinus lift) – poszerzenie wysokości kości w bocznym odcinku szczęki, by stworzyć warunki do implantacji. Wykonuje się je metodą otwartą lub zamkniętą, zależnie od ilości dostępnej kości.

Zabiegi przygotowujące do protetyki i implantologii – m.in. wygładzanie wyrostka zębodołowego, usuwanie korzeni, plastykę tkanek miękkich czy odsłonięcie zębów zatrzymanych do celów ortodontycznych.

Jak przebiega leczenie chirurgiczne – krok po kroku

Konsultacja i diagnostyka – wywiad, badanie kliniczne oraz obrazowanie RTG lub CBCT. Na podstawie oceny warunków anatomicznych omawia się zakres zabiegu, ryzyka i możliwe alternatywy.

Przygotowanie pacjenta – zalecenia przedoperacyjne obejmują m.in. higienę jamy ustnej, ewentualne leczenie stanu zapalnego, modyfikację leków (po konsultacji z lekarzem prowadzącym) oraz zaplanowanie opieki po zabiegu. W dniu zabiegu warto zjeść lekki posiłek (chyba że ustalono inaczej) i przyjść wypoczętym.

Znieczulenie – najczęściej stosuje się znieczulenie miejscowe. Znieczulenie ogólne lub sedację rozważa się przy bardziej rozległych procedurach lub znacznym napięciu emocjonalnym pacjenta. Decyzję podejmuje lekarz na podstawie wskazań i bezpieczeństwa.

Wykonanie zabiegu – technika zależy od wskazania: od prostej ekstrakcji po zabiegi płatowe, resekcje czy augmentacje kości. W razie potrzeby zakłada się szwy.

Instrukcje po zabiegu – obejmują postępowanie przeciwobrzękowe i przeciwkrwotoczne, higienę, dietę oraz harmonogram kontroli. Dodatkowe zalecenia zależą od typu procedury (np. ochrona skrzepu po ekstrakcji).

Znieczulenie i komfort pacjenta – praktyczne informacje

Znieczulenie miejscowe umożliwia większość procedur bez bólu. Stosuje się różne techniki (nasiękowe, przewodowe), dobierane do okolicy zabiegowej. Działanie jest odwracalne, a czas znieczulenia zwykle ograniczony do kilku godzin.

Znieczulenie ogólne i sedacja są rozważane w indywidualnych przypadkach, np. przy złożonych rekonstrukcjach kostnych lub nasilonej dentofobii. Wymagają przygotowania anestezjologicznego i monitorowania parametrów życiowych.

Wskazania do konsultacji chirurgicznej

Warto rozważyć wizytę, gdy pojawiają się nawracające bóle lub obrzęki w okolicy zębów, trudności w otwieraniu ust, dolegliwości związane z wyrzynającymi się ósemkami, nawracające ropnie, urazy w obrębie jamy ustnej, potrzeba przygotowania pod leczenie implantologiczne lub protetyczne, a także problemy z wędzidełkiem wargi lub języka.

Chirurgia stomatologiczna obejmuje także diagnostykę i leczenie zmian w błonie śluzowej i kościach szczęk, łącznie z zabiegami rekonstrukcyjnymi wykonywanymi w określonych wskazaniach.

Bezpieczne przygotowanie do zabiegu – co warto ustalić

• Przekaż informacje o przyjmowanych lekach (w tym antykoagulantach), alergiach i chorobach ogólnych.
• Zabierz wyniki badań obrazowych (RTG, CBCT) i dokumentację leczenia stomatologicznego.
• Ustal plan leczenia wraz z możliwymi alternatywami oraz harmonogram kontroli.
• Zapytaj o szczegółowe zalecenia po zabiegu: higiena, dieta, aktywność, możliwe objawy.
• W przypadku planowanych implantów omów potrzebę sterowanej regeneracji kości lub podniesienia dna zatoki.

Ekstrakcja i usuwanie ósemek – przebieg i zalecenia po zabiegu

Przebieg: znieczulenie, atraumatyczne odseparowanie zęba, usunięcie (czasem w częściach), oczyszczenie zębodołu, zaopatrzenie rany (np. szwy). Przy zatrzymanych ósemkach potrzebne bywa nacięcie płata i odpreparowanie kości.

Po zabiegu: ucisk jałowym gazikiem przez ok. 20–30 minut, chłodne okłady w pierwszej dobie, unikanie płukania rany w dniu zabiegu, miękka dieta, rezygnacja z palenia tytoniu, delikatna higiena przy użyciu miękkiej szczoteczki. W razie dolegliwości bólowych postępować zgodnie z zaleceniami lekarza.

Resekcja wierzchołka korzenia – kiedy i po co

Rozważa się ją, gdy leczenie kanałowe nie przyniosło oczekiwanego efektu lub dostęp przez kanał jest utrudniony (np. złamany instrument, nietypowa anatomia). Celem jest usunięcie zmienionych tkanek okołowierzchołkowych oraz uszczelnienie wierzchołka od strony chirurgicznej. Po zabiegu zwykle zaleca się ograniczenie wysiłku, kontrolę higieny i wizytę kontrolną w wyznaczonym terminie.

Regeneracja kości i podniesienie dna zatoki – najważniejsze fakty

Sterowana regeneracja kości pomaga uzyskać odpowiedni wolumen tkanki kostnej przed planowaną implantacją lub pod uzupełnienie protetyczne. Stosuje się materiały kościozastępcze, autogenne lub mieszane oraz membrany barierowe.

Podniesienie dna zatoki szczękowej wykonywane w bocznym odcinku szczęki pozwala na odtworzenie wysokości kości. Dobór techniki (otwarta/zamknięta) zależy od warunków anatomicznych ocenionych na podstawie CBCT.

Podcinanie wędzidełka – szybka korekta funkcjonalna

Wskazania obejmują m.in. przerośnięte wędzidełko wargi (ryzyko recesji dziąsła, trudności higieniczne) lub skrócone wędzidełko języka (zaburzenia zakresu ruchu). Zabieg może wspierać leczenie ortodontyczne, periodontologiczne lub logopedyczne. Po procedurze omawia się ćwiczenia i zasady higieny wspierające gojenie.

Najczęstsze pytania pacjentów

• Czy zabieg boli? – Zastosowanie znieczulenia miejscowego ma na celu wyeliminowanie bólu podczas procedury. Odczucia po zabiegu zależą od zakresu interwencji.
• Kiedy wrócę do codziennych aktywności? – Decyzję o tempie powrotu do obciążeń ustala się indywidualnie, zgodnie z zaleceniami pozabiegowymi.
• Czy każdy ubytek kości wymaga regeneracji? – Nie. O wyborze metody decydują wymiary ubytku, stabilność tkanek i plan leczenia.
• RTG czy CBCT? – Zdjęcia 2D wystarczają w prostych przypadkach. CBCT daje przestrzenną ocenę struktur i bywa konieczne przy zabiegach zaawansowanych.

Gdzie szukać informacji i konsultacji

Osoby zainteresowane szczegółowym zakresem procedur mogą zapoznać się z informacjami o usłudze chirurgia stomatologiczna w Białymstoku. Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje kwalifikacji medycznej ani indywidualnej konsultacji.